ÇÖZGER RAPORU :
Çocuklar İçin Özel Gereksinim Raporu (ÇÖZGER), 18 yaş altındaki bireylerin özel gereksinim durumlarını sağlık temelli olarak belgeleyen ve buna göre sosyal haklar ile eğitim desteklerinin planlanmasına imkân tanıyan temel bir belgedir. Ancak her idari işlemde olduğu gibi, ÇÖZGER raporları da mutlak doğruluk içermeyebilir. Bu noktada, çocuğun yüksek yararı doğrultusunda, rapora karşı hukuken tanınmış bir itiraz hakkı mevcuttur.
Bu yazıda, ÇÖZGER raporuna itirazın hangi usul ve esaslara tabi olduğu, kimlerin nasıl itirazda bulunabileceği, sürecin ne şekilde işlediği ve mevcut mevzuat hükümleriyle bu sürecin nasıl düzenlendiği açıklanacaktır.
1. İtiraz Hakkının Kapsamı ve Süresi:
ÇÖZGER raporuna itiraz hakkı, yalnızca raporu talep eden kurum ya da bakım verenler adına hareket eden resmi merciler tarafından kullanılabilir. Bu doğrultuda bireysel itirazlar doğrudan dikkate alınmaz; ancak bireysel olarak itiraz etmek isteyen veliler, raporun talep edildiği okul, sosyal hizmet kurumu veya bakım evi gibi birimler üzerinden kurumsal yolla itiraz başvurusu yapabilirler.
İtiraz süresi, raporun teslim tarihinden itibaren otuz gündür. Bu süre içinde yapılmayan başvurular değerlendirmeye alınmaz. İtiraz dilekçesinin il sağlık müdürlüğüne ve mutlaka gerekçeli olarak yapılması gerekmektedir. Kurumlar tarafından yapılan başvurularda süre sınırı aranmamakla birlikte, yine gerekçeli başvuru şartı aranmaktadır.
2. Sürecin İşleyişi ve Hakem Hastane Değerlendirmesi:
İtiraz başvurusu yapıldığında, çocuk mümkünse önceki raporun alındığı kurumdan farklı bir sağlık kurulu tarafından yeniden değerlendirilmek üzere sevk edilir. Bu noktada dikkat edilmesi gereken husus, farklı uzmanın görüşünün değil, farklı sağlık kurulunun değerlendirmesinin esas alınmasıdır.
Eğer ilk rapor ile itiraz sonucu verilen rapor arasında çelişki doğarsa, bu durumda çocuk, il sağlık müdürlüğü tarafından doğrudan hakem hastaneye sevk edilir. Hakem hastane tarafından verilen karar, mevzuat gereği kesin niteliktedir ve bu karar doğrultusunda işlem yapılır. Bu süreç tamamlanmadan, farklı kurum ya da kişisel girişimle alınan ek raporlar geçerli sayılmaz.
3. Süreli Raporlarda Yeniden Değerlendirme Talebi:
ÇÖZGER raporları süreli ya da sürekli olabilir. Süreli raporlarda süre bitimiyle birlikte yeni başvuru yapılabilirken, süreli ya da sürekli raporların süresi dolmadan yeni bir rapor alınmak istenirse, bu talep ancak kurumun gerekçeli yazısına istinaden işleme alınır. Aksi durumda tekrar rapor düzenlenmesi mümkün değildir.
4. Yeni Rapor Başvurusu İçin Altı Aylık Bekleme Süresi:
Hakem hastane tarafından verilen karar ya da süresi içinde itiraz edilmeyerek kesinleşmiş bir ÇÖZGER raporu hakkında, aynı gerekçeye dayanarak yeni bir başvuru yapılmak isteniyorsa, bu ancak rapor tarihinden itibaren altı ay geçtikten sonra mümkün olabilir.
5. Mevzuattaki Dayanak:
Çocuklar İçin Özel Gerekesinim değerlendirmesi Hakıında Yönetmelik Madde 12
Çocuklar İçin Özel Gereksinim Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik’in 12. maddesinde itiraz süreci açıkça düzenlenmiştir:
Madde 12 – Raporlara itiraz
(1) Raporlara, bakım veren kişi veya raporu talep eden kurum tarafından müdürlüğe itiraz edilir. Kişisel rapor itirazları, ilgilisine teslim tarihinden itibaren otuz gün içerisinde yapılır. Süresinde yapılmayan itirazlar değerlendirilmez. Kurum itirazları gerekçeli yazı ile yapılır. Kurum itirazlarında süre aranmaz.
(2) Rapora itiraz edilmesi hâlinde çocuk mümkünse farklı bir sağlık kuruluşundan alınmış eski rapor da değerlendirilerek farklı bir sağlık kuruluna yönlendirilir.
(3) İtiraz edilen rapor ile itiraz üzerine verilen rapor arasında çelişki bulunması hâlinde, müdürlük tarafından çocuk hakem hastaneye yönlendirilir.
(4) Hakem hastane kararı kesindir. Hakem hastane kararı ile süresinde itiraz edilmeyerek kesinleşen rapor hakkında aynı gereksinim alanı ile ilgili yeni rapor başvurusu en erken altı ay sonra kabul edilir.
6. Sonuç ve Değerlendirme:
Çocukların özel gereksinim düzeylerinin doğru belirlenmesi, hem hak temelli sosyal desteklerin hem de eğitim planlamalarının sağlıklı yapılması açısından yaşamsal önemdedir. Bu nedenle, rapor içeriğinde maddi hata, eksiklik, değerlendirme yanlılığı ya da çocuğun üstün yararını zedeleyebilecek herhangi bir durum söz konusu olduğunda, yasal süreçler işletilerek itiraz hakkının kullanılmasında büyük yarar vardır.
Bir avukat olarak önerim, bu süreçte uzman desteğiyle hareket edilmesi, özellikle sürelere ve usule sıkı sıkıya uyulmasıdır. Unutulmamalıdır ki, çocuğun üstün yararı ilkesi gereği, her şüpheli durumda hukuki başvuru yolları açıktır.
ÇÖZGER RAPORUNA İTİRAZ BAŞVURU KILAVUZU;
1. KILAVUZUN AMACI
Bu kılavuz, 18 yaş altı çocuklar için düzenlenen Çocuklar İçin Özel Gereksinim Raporu (ÇÖZGER)’na yapılacak itiraz sürecini adım adım açıklamak; veli/vasi, bakım verenlere, kurum ve vekillerine vbaşvuru sürecinde rehberlik etmek amacıyla hazırlanmıştır.
2. İTİRAZ HAKKI KİMLER TARAFINDAN KULLANILABİLİR?
– Veli/Bireysel Başvuru: Bireysel başvurular doğrudan değerlendirmeye alınmaz. Ancak kurum üzerinden başvuru yapılabilir.
– Okul/Kurum (RAM, bakım evi, kreş vb.): Kurum tarafından il sağlık müdürlüğüne yapılacak gerekçeli başvurular geçerlidir.
– Avukat aracılığıyla: Kurum yetkilisi veya veli adına vekâlet ile başvuru mümkündür.
3. İTİRAZ BAŞVURU SÜRESİ VE YERİ
– Süre: 30 gün(kurum olarak yapılacak itirazlarda süre şartı aranmaz)!
– Başlangıç Tarihi: Raporun teslim alındığı tarih
– Başvuru Makamı: İl Sağlık Müdürlüğü
– Şekil: Yazılı, gerekçeli ve resmi belge ile
4. İTİRAZ BAŞVURU DİLEKÇESİNDE BULUNMASI GEREKENLER
– Çocuğun adı, T.C. kimlik numarası
– Rapor tarihi ve numarası
– İtiraz gerekçeleri (hatalı değerlendirme, eksik inceleme, çocuğun yüksek yararına aykırılık vb.)
– Varsa önceki sağlık raporu, öğretmen görüşü vb.
– İtiraz eden kurum bilgileri
– İmza ve kaşeli resmi dilekçe
5. İTİRAZ SÜRECİNİN İŞLEYİŞİ
1. Kurum tarafından İl Sağlık Müdürlüğü’ne itiraz başvurusu yapılır.
2. Müdürlük, çocuğu farklı bir sağlık kuruluna yönlendirir.
3. Yeni sağlık kurulu tarafından değerlendirme yapılır.
4. Raporlar arasında çelişki varsa çocuk hakem hastaneye yönlendirilir.
5. Hakem hastane kararı kesindir ve uygulanır.
6. YENİ RAPOR BAŞVURUSU ŞARTLARI
– Hakem hastane veya kesinleşmiş rapor sonrası aynı konuda yeni başvuru en erken 6 ay sonra yapılabilir.
– Süreli raporlar süresi bitmeden sadece kurum gerekçesiyle yeniden değerlendirilebilir.
7. HUKUKİ DAYANAK
– Çocuklar İçin Özel Gereksinim Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik
Resmî Gazete: 20.02.2021, Sayı: 31274
• Madde 12: Raporlara itiraz ve hakem hastane süreci
• Madde 14: Yeni rapor başvurusu koşulları
8. ÖNEMLİ UYARILAR
– Süresi kaçırılmış bireysel başvurular geçersizdir.
– İtiraz edilmeden alınan yeni raporlar geçersiz sayılır.
– Kurum başvuruları gerekçeli ve resmi olmalıdır.
– 6 aydan önce çocuğu yeniden çeşitli zeka testlerini tarım ölçeklerini tabi tutulması çocuğun üstün yarari ilkesine aykırıdır ve doğru sonuçlar alınması beklenmez. Doğru ve etkili sonuç için bu sürelere riayet edilmelidir.
9. AVUKAT OLARAK GÖRÜŞÜM
Rapor içeriğinde çocuğun gelişimiyle bağdaşmayan, eksik ya da yüksek yarara aykırı değerlendirmeler varsa itiraz süreci işletilmelidir. Hakem hastane kararı kesin olsa da, usule aykırılık durumunda hukuki yollar ayrıca değerlendirilebilir. 24.07.2025
İletişim
Öğr. Gör. Av. Arb. Burcu Akar Muratoğlu
Ankara Barosu-21251
Instagram: @ozelegitimhukuku.burcuakarm
e-Mail : av.burcuakar@gmail.com
Avukat Arabulucu Burcu AKAR MURATOĞLU 
Son Yorumlar